Ciąża jako okres ochronny dla pracownicy

PregnantPrzepisy zawarte w kodeksie pracy mają na celu ochronę praw pracownika, w tym szczególnie pracownika uprzywilejowanego, jakim jest kobieta w ciąży. Podkreślić należy, że wynikająca z kodeksu ochrona dotyczy wyłącznie kobiet zatrudnionych w oparciu o stosunek pracy, czyli umowę o pracę.

Zatrudnienie wynikające z innych tytułów, tj. umowy zlecenia czy o dzieło, czy innej umowy cywilnoprawnej, nie podlega ochronie przepisów prawa pracy. Uprawnienia ciężarnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że pracodawca nie może w żadnej sytuacji pozbawiać swojej pracownicy przysługujących jej praw, a naruszenie tego przywileju prowadzi do powstania odpowiedzialności wykroczeniowej, zagrożonej karą grzywny nawet do 5000 złotych.

Kodeks pracy po stronie ciężarnych

Najważniejszym uprawnieniem kobiety w okresie ciąży jest ochrona jej zatrudnienia. Pracodawca nie może wypowiedzieć czy też rozwiązać umowy o pracę, a ochroną tą objęty jest również czas urlopu macierzyńskiego. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy zachodzą przesłanki do rozwiązania umowy z pracownicą bez zachowania okresu wypowiedzenia i z jej winy, a reprezentująca ją organizacja związkowa wyraziła na to zgodę. Ochrona nie dotyczy jednak kobiet zatrudnionych na okres próbny, nieprzekraczający jednego miesiąca. Dodatkowo umowy o pracę zawarte na czas określony, lub czas wykonania określonej pracy dłuższe niż miesiąc, a które uległyby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, zostają przedłużone do dnia porodu. Rozwiązanie przez pracodawcę umowy za wypowiedzeniem z pracownicą będącą w ciąży może nastąpić wyłącznie w przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji firmy, a termin rozwiązania pracodawca powinien uzgodnić z reprezentującą pracownicę organizacją związkową.

Udogodnienia w trakcie pracy

Ponadto kobiecie ciężarnej przysługuje krótszy czas pracy, w tym zakaz zatrudniana w godzinach nocnych i nadliczbowych. Jeśli przed zajściem w ciążę pracownica zatrudniona była na zmianach nocnych, to do czasu porodu pracodawca zobowiązany jest doprowadzić do tego, by możliwe było wykonywanie przez nią pracy poza porą nocną. Jeśli zmiana taka jest niemożliwa lub niecelowa, pracodawca powinien tymczasowo przenieść pracownicę do wykonywania innej pracy, na zmianie dziennej. Jeśli to również nie jest możliwe, wtedy pracodawca musi zwolnić pracownicę z obowiązku świadczenia pracy na czas ciąży.

Pracownica nie może także zostać oddelegowana poza stałe miejsce pracy, ani też zatrudniana w przerywanym systemie pracy, chyba, że sama wyrazi na to zgodę. Pracodawca musi przenieść pracownicę w ciąży do wykonywania innej pracy także w sytuacji, gdy jej dotychczasowe zajęcia mogłyby być szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia jej lub dziecka. Analogicznie do wcześniej opisanej sytuacji, jeśli zmiana taka jest niemożliwa, pracodawca zwalnia pracownicę z obowiązku świadczenia pracy. Oczywiście w obu sytuacjach zwolnienia z obowiązku pracy, pracownica w ciąży zachowuje prawo do wynagrodzenia w dotychczasowej wysokości.

Ciężarna ma także prawo do zwolnienia z pracy w razie wizyty u lekarza na zalecone przez niego badania, jeśli nie można ich przeprowadzić poza godzinami pracy. Za czas nieobecności spowodowanej koniecznością przeprowadzenia badań przysługuje wynagrodzenie.

Dodatkowe ograniczenia dla pracodawcy związane są z zatrudnianiem ciężarnej do pracy przy obsłudze monitorów ekranowych. Dotyczy to sytuacji, gdy praca przy komputerze jest dłuższa niż 4 godziny. Wtedy także po stronie pracodawcy powstaje obowiązek przeniesienia jej do innej pracy, lub jeśli jest taka możliwość, skrócenie czasu pracy przy monitorze do czasu dozwolonego. Żadna ze zmian nie może rodzić po stronie pracownicy negatywnych konsekwencji, w tym szczególnie w postaci zmniejszenia wysokości wynagrodzenia.

Dwa tygodnie przed planowanym terminem porodu kobieta ma prawo do rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego. W tej sytuacji powinna wystąpić do pracodawcy ze stosowanym wnioskiem, a pracodawca nie może podważyć ani odrzucić decyzji ciężarnej.

Tagi:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *